Tüm vücudun kan ihtiyacını karşılayan kalbin de düzgün çalışabilmesi için iyi bir kan kaynağına ihtiyacı vardır. Kalbe kan sağlayan damarlar koroner arterlerdir ve tıkandıklarında kalp krizi meydana gelir. Tıkanıklık genellikle kalbi besleyen arterlerde plak oluşturan yağ, kolesterol ve diğer maddelerin birikmesiyle başlar. Bazı durumlarda bu plaklar patlayabilir ve üzerlerine bir pıhtı yapışarak kan akışını tamamen engelleyebilir. Bu durumda tıkalı koroner arterin beslediği kalp kası bölgesinin beslenmesi bozulur ve tıkanmanın zamanlamasına bağlı olarak kalp kasının bir kısmı veya çoğu zarar görebilir. Ateroskleroz veya arterlerin sertleşmesi olarak da adlandırılan koroner arter hastalığı, kalp krizinin en yaygın nedenidir. Kalbe kan akışından sorumlu olan arterlerin duvarlarında yağ ve kolesterol gibi maddeler birikir ve plak adı verilen yapılar oluşturur. Plaklar zamanla büyür ve damarı daraltır. Daralan arter, kalp kasına giden kan akışının azalmasına neden olur. Plaklardan biri patlarsa, arteri tıkayabilen ve kalp krizine neden olabilen bir kan pıhtısı oluşur. Kalp krizinin daha az yaygın nedenlerinden biri de bir veya daha fazla koroner arterin yırtıldığı bir durum olan spontan koroner arter diseksiyonudur (SCAD).
İçerik:
Kalp krizi sırasında ne olur?
Kalp krizi için risk faktörleri nelerdir ve kimler risk altındadır?
Kalp krizinin belirtileri nelerdir?
Kalp krizi sırasında nelere dikkat edilmelidir ve acil müdahale nedir?
Kalp krizi nasıl teşhis edilir?
Kalp krizini tedavi etme yöntemleri nelerdir?
İkinci bir kalp krizini önlemek için ne yapılmalıdır?
Kalp krizini önlemek için ne yapılabilir?
Sigara içmek ve kalp krizi arasındaki bağlantı nedir?
Kalp hastalığını tedavi etmek için ilaç alıyorsam, bu artık risk altında olmadığım anlamına mı gelir?
Herhangi bir göğüs ağrısı kalp krizi ile ilişkili midir?
Miyokard enfarktüsü nedir?
Kalp krizi ne kadar sürer?
Stres kalp krizine neden olabilir mi?
Kadınlarda kardiyovasküler hastalık riskini azaltmak için öneriler nelerdir?
Kalp krizi sırasında ne olur?
Tüm organlar gibi kalbin de işlevini yerine getirebilmesi için sürekli oksijen ve besin kaynağına ihtiyacı vardır. Koroner arterler olarak bilinen kan damarları kalp kasının içinden geçer ve ona gerekli kanı sağlar. Bir koroner arter aniden tıkandığında ve kalp kasına kan akışını durdurduğunda kalp krizi meydana gelir.
Kalp krizi için risk faktörleri nelerdir ve kimler risk altındadır?
Risk faktörleri arasında tütün ürünleri, özellikle sigara ve nargile kullanımı; yüksek 'kötü' kolesterol (LDL); düşük 'iyi' kolesterol (HDL); yetersiz insülin veya insülin duyarlılığı eksikliğinin kan şekerini yükselttiği ve riski artırdığı diyabet; obezite, yüksek tansiyon ve yüksek kan şekeri ile ilişkili metabolik sendrom; kolesterol, trigliserit, tansiyon ve diyabet riskini artıran obezite yer almaktadır. Vücut ağırlığından 10% kaybı bile kalp krizi riskini azaltabilir. Hareketsiz bir yaşam tarzı da riski artırır. Hareketsiz bir yaşam süren kişilerde ani fiziksel efor kalp krizini tetikleyebilir. 45 yaş üstü erkekler ve 55 yaş üstü kadınlar daha yüksek risk altındadır. Diğer faktörler arasında kokain ve amfetamin gibi koroner arter spazmına neden olabilen ilaçların kullanımı, yüksek tansiyon, yağ ve tuz oranı yüksek sağlıksız beslenme, aşırı alkol ve kafein ve ailede kalp hastalığı öyküsü yer almaktadır.
Kalp krizinin belirtileri nelerdir?
Ana belirti, genellikle şiddetli, baskı yapan, yanma veya sıkışma şeklinde olan göğüs ağrısıdır. Ağrı sol kola, boyuna, çeneye veya sırta yayılabilir. Soğuk terleme, bulantı, kusma ve bazen bilinç kaybı eşlik eder. Ancak bazı hastalar üst karın bölgesinde ağrı hissedebilir ve bunu bir mide sorunuyla karıştırabilir. Bazı kişilerde belirtiler daha hafiftir ve yavaş yavaş başlar. Ağrı genellikle 20 dakikadan fazla sürer, istirahatle geçmez ve hareketle artabilir. Özellikle yaşlılarda, şeker hastalarında ve kadınlarda kalp krizi tipik bir ağrı olmadan, sadece nefes darlığı veya terleme ile ortaya çıkabilir. Belirtiler arasında göğüs ağrısı veya basıncı, baş dönmesi, mide bulantısı, nefes darlığı ve terleme yer alabilir. Kadınlarda yorgunluk, anksiyete, hazımsızlık ve uyku sorunları gibi atipik semptomlar da sıklıkla görülür.
Kalp krizi sırasında nelere dikkat edilmelidir ve acil müdahale nedir?
Kalp krizinde en önemli şey derhal tıbbi yardım almaktır çünkü ölümlerin yarısı ilk bir saat içinde gerçekleşmektedir. Yardım zamanında başlarsa tıkalı damar açılabilir ve kalbin zarar görmesi engellenebilir. Kalp krizi sırasında kişi yalnızsa yardım çağırmalı, pencereyi açmalı, oturur ya da yatar pozisyonda kalmalı ve hareket etmemelidir. Aspirin varsa almalıdır. Hiçbir şey içilmemeli, yenmemeli, soğuk ya da sıcak suya girilmemelidir. Kalp krizine tanık olursanız hemen ambulans çağırın, hastanın giysilerini gevşetin ve bacaklarını hafifçe kaldırarak rahatça yatmasına yardımcı olun. Hasta mümkün olduğunca hızlı bir şekilde kardiyoloji bölümü olan bir hastaneye götürülmelidir.
Kalp krizi nasıl teşhis edilir?
Teşhis hastane ortamında konulur. Hasta derhal hastaneye yatırılmalıdır, çünkü ilk saatler kritiktir. Birkaç temel yöntem kullanılır: kalp ritmindeki değişiklikleri tespit etmek için elektrokardiyogram (EKG), kalp kasında hasarı gösteren troponin gibi enzimleri belirlemek için kan testleri ve tıkanıklığı görüntüleyen ve doğrudan müdahaleye izin veren koroner anjiyografi.
Kalp krizini tedavi etme yöntemleri nelerdir?
Ana hedef tıkalı arteri mümkün olduğunca çabuk açmaktır. Yöntemler arasında damarın bir balonla genişletildiği balon anjiyoplasti, açıklığı korumak için stent yerleştirilmesi, vücudun diğer bölgelerinden damarların kullanıldığı bypass ameliyatı, kapak ameliyatı, gerekirse kalp pili ameliyatı ve aşırı durumlarda kalp nakli yer alır. İlaç tedavisi antikoagülanlar (kan sulandırıcılar), antiplatelet ajanlar, beta blokerler, tansiyon ilaçları (ACE inhibitörleri veya ARB'ler), göğüs ağrısı için nitratlar, kolesterolü düşürmek için statinler ve pıhtıları çözmek için trombolitikleri içerir.
İkinci bir kalp krizini önlemek için ne yapılmalıdır?
Sigara tamamen bırakılmalıdır. Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı bir diyet ve tıbbi reçetelere sıkı sıkıya bağlılık kilit öneme sahiptir. Kilo, kolesterol ve kan basıncı kontrol altında tutulmalıdır. Yaşam tarzı değişiklikleri ilaçlar kadar önemlidir.
Kalp krizini önlemek için ne yapılabilir?
Önlem olarak tütünün bırakılması, düzenli egzersiz, normal kilonun korunması, yağ, kolesterol ve tuz oranı düşük bir diyet ve sebze, meyve, tam tahıllar ve zeytinyağı ve avokado gibi sağlıklı yağların tüketilmesi sayılabilir. Diyabet ve tansiyon kontrol altına alınmalı, stres ve alkolden kaçınılmalıdır. Gerekirse doktor aspirin, ACE inhibitörleri veya statinler reçete edebilir.
Sigara içmek ve kalp krizi arasındaki bağlantı nedir?
Sigara içmek kalp krizinin ana nedenlerinden biridir. Nikotin kan damarlarının daralmasına, kan basıncının ve kalp atış hızının artmasına, pıhtılaşmaya neden olur ve arter duvarlarına zarar verir. Bu da plak ve pıhtı oluşumu için ideal koşulları yaratır.
Kalp hastalığımı tedavi etmek için ilaç alıyorsam, bu artık kalp krizi riski taşımadığım anlamına mı gelir?
Hayır. İlaç tedavisi riski azaltır, ancak tamamen ortadan kaldırmaz. Bazı nedenler kalıtsal veya genetiktir. Tedavide bile doktor tavsiyelerine uymak ve sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmek önemlidir.
Herhangi bir göğüs ağrısı kalp krizi ile ilişkili midir?
Hayır. Göğüs ağrısının kas gerginliği, kaburgalar, mide, yemek borusu veya safra kesesi ile ilgili sorunlar gibi başka nedenleri olabilir. Ancak, özellikle risk faktörleri olan kişilerde her türlü ağrı bir uzman tarafından değerlendirilmelidir.
Miyokard enfarktüsü nedir?
Miyokard enfarktüsü, kalp kasının bir kısmına kan akışının durduğu ve doku hasarına neden olan bir durum olan kalp krizi için kullanılan tıbbi terimdir.
Kalp krizi ne kadar sürer?
Semptomlar 30 dakikadan fazla sürebilir ve dinlenme veya nitrogliserin ile rahatlamaz. Uzun süreli ağrı acil tıbbi müdahale gerektirir.
Stres kalp krizine neden olabilir mi?
Stres, kan basıncını, kolesterolü ve sigara içme ve aşırı yeme gibi kötü alışkanlıkların riskini artırarak kalp sağlığını olumsuz etkileyebilir. Kronik stres arter duvarlarına zarar verir ve kalp krizlerine katkıda bulunabilir.
Kadınlarda kardiyovasküler hastalık riskini azaltmak için öneriler nelerdir?
Östrojen menopozdan önce kadınları korur, ancak menopozdan sonra kalp krizi riski erkeklerle eşitlenir. Özellikle 70 yaş üstü kadınlar risk altındadır. Riski azaltmak için minimum yağ kullanımı, kızartmalardan kaçınma, şeker ve tuzu azaltma, daha fazla sebze, meyve ve balık, ceviz ve fındık gibi omega-3 ve antioksidan içeren gıdalar önerilmektedir. Sigara ve alkolden kaçınılmalı ve günlük yürüyüş kalp sağlığına iyi gelmektedir.
