T\u00fcm v\u00fccudun kan ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan kalbin de d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in iyi bir kan kayna\u011f\u0131na ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Kalbe kan sa\u011flayan damarlar koroner arterlerdir ve t\u0131kand\u0131klar\u0131nda kalp krizi meydana gelir. T\u0131kan\u0131kl\u0131k genellikle kalbi besleyen arterlerde plak olu\u015fturan ya\u011f, kolesterol ve di\u011fer maddelerin birikmesiyle ba\u015flar. Baz\u0131 durumlarda bu plaklar patlayabilir ve \u00fczerlerine bir p\u0131ht\u0131 yap\u0131\u015farak kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 tamamen engelleyebilir. Bu durumda t\u0131kal\u0131 koroner arterin besledi\u011fi kalp kas\u0131 b\u00f6lgesinin beslenmesi bozulur ve t\u0131kanman\u0131n zamanlamas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kalp kas\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 veya \u00e7o\u011fu zarar g\u00f6rebilir. Ateroskleroz veya arterlerin sertle\u015fmesi olarak da adland\u0131r\u0131lan koroner arter hastal\u0131\u011f\u0131, kalp krizinin en yayg\u0131n nedenidir. Kalbe kan ak\u0131\u015f\u0131ndan sorumlu olan arterlerin duvarlar\u0131nda ya\u011f ve kolesterol gibi maddeler birikir ve plak ad\u0131 verilen yap\u0131lar olu\u015fturur. Plaklar zamanla b\u00fcy\u00fcr ve damar\u0131 daralt\u0131r. Daralan arter, kalp kas\u0131na giden kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n azalmas\u0131na neden olur. Plaklardan biri patlarsa, arteri t\u0131kayabilen ve kalp krizine neden olabilen bir kan p\u0131ht\u0131s\u0131 olu\u015fur. Kalp krizinin daha az yayg\u0131n nedenlerinden biri de bir veya daha fazla koroner arterin y\u0131rt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir durum olan spontan koroner arter diseksiyonudur (SCAD).<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u00e7erik:<\/p>\n\n\n\n
Kalp krizi s\u0131ras\u0131nda ne olur?
Kalp krizi i\u00e7in risk fakt\u00f6rleri nelerdir ve kimler risk alt\u0131ndad\u0131r?
Kalp krizinin belirtileri nelerdir?
Kalp krizi s\u0131ras\u0131nda nelere dikkat edilmelidir ve acil m\u00fcdahale nedir?
Kalp krizi nas\u0131l te\u015fhis edilir?
Kalp krizini tedavi etme y\u00f6ntemleri nelerdir?
\u0130kinci bir kalp krizini \u00f6nlemek i\u00e7in ne yap\u0131lmal\u0131d\u0131r?
Kalp krizini \u00f6nlemek i\u00e7in ne yap\u0131labilir?
Sigara i\u00e7mek ve kalp krizi aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 nedir?
Kalp hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 tedavi etmek i\u00e7in ila\u00e7 al\u0131yorsam, bu art\u0131k risk alt\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131m anlam\u0131na m\u0131 gelir?
Herhangi bir g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 kalp krizi ile ili\u015fkili midir?
Miyokard enfarkt\u00fcs\u00fc nedir?
Kalp krizi ne kadar s\u00fcrer?
Stres kalp krizine neden olabilir mi?
Kad\u0131nlarda kardiyovask\u00fcler hastal\u0131k riskini azaltmak i\u00e7in \u00f6neriler nelerdir?<\/p>\n\n\n\n
Kalp krizi s\u0131ras\u0131nda ne olur?<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcm organlar gibi kalbin de i\u015flevini yerine getirebilmesi i\u00e7in s\u00fcrekli oksijen ve besin kayna\u011f\u0131na ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Koroner arterler olarak bilinen kan damarlar\u0131 kalp kas\u0131n\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7er ve ona gerekli kan\u0131 sa\u011flar. Bir koroner arter aniden t\u0131kand\u0131\u011f\u0131nda ve kalp kas\u0131na kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 durdurdu\u011funda kalp krizi meydana gelir.<\/p>\n\n\n\n
Kalp krizi i\u00e7in risk fakt\u00f6rleri nelerdir ve kimler risk alt\u0131ndad\u0131r?<\/p>\n\n\n\n
Risk fakt\u00f6rleri aras\u0131nda t\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnleri, \u00f6zellikle sigara ve nargile kullan\u0131m\u0131; y\u00fcksek 'k\u00f6t\u00fc' kolesterol (LDL); d\u00fc\u015f\u00fck 'iyi' kolesterol (HDL); yetersiz ins\u00fclin veya ins\u00fclin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 eksikli\u011finin kan \u015fekerini y\u00fckseltti\u011fi ve riski art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 diyabet; obezite, y\u00fcksek tansiyon ve y\u00fcksek kan \u015fekeri ile ili\u015fkili metabolik sendrom; kolesterol, trigliserit, tansiyon ve diyabet riskini art\u0131ran obezite yer almaktad\u0131r. V\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan 10% kayb\u0131 bile kalp krizi riskini azaltabilir. Hareketsiz bir ya\u015fam tarz\u0131 da riski art\u0131r\u0131r. Hareketsiz bir ya\u015fam s\u00fcren ki\u015filerde ani fiziksel efor kalp krizini tetikleyebilir. 45 ya\u015f \u00fcst\u00fc erkekler ve 55 ya\u015f \u00fcst\u00fc kad\u0131nlar daha y\u00fcksek risk alt\u0131ndad\u0131r. Di\u011fer fakt\u00f6rler aras\u0131nda kokain ve amfetamin gibi koroner arter spazm\u0131na neden olabilen ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131, y\u00fcksek tansiyon, ya\u011f ve tuz oran\u0131 y\u00fcksek sa\u011fl\u0131ks\u0131z beslenme, a\u015f\u0131r\u0131 alkol ve kafein ve ailede kalp hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fc yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Kalp krizinin belirtileri nelerdir?<\/p>\n\n\n\n
Ana belirti, genellikle \u015fiddetli, bask\u0131 yapan, yanma veya s\u0131k\u0131\u015fma \u015feklinde olan g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. A\u011fr\u0131 sol kola, boyuna, \u00e7eneye veya s\u0131rta yay\u0131labilir. So\u011fuk terleme, bulant\u0131, kusma ve bazen bilin\u00e7 kayb\u0131 e\u015flik eder. Ancak baz\u0131 hastalar \u00fcst kar\u0131n b\u00f6lgesinde a\u011fr\u0131 hissedebilir ve bunu bir mide sorunuyla kar\u0131\u015ft\u0131rabilir. Baz\u0131 ki\u015filerde belirtiler daha hafiftir ve yava\u015f yava\u015f ba\u015flar. A\u011fr\u0131 genellikle 20 dakikadan fazla s\u00fcrer, istirahatle ge\u00e7mez ve hareketle artabilir. \u00d6zellikle ya\u015fl\u0131larda, \u015feker hastalar\u0131nda ve kad\u0131nlarda kalp krizi tipik bir a\u011fr\u0131 olmadan, sadece nefes darl\u0131\u011f\u0131 veya terleme ile ortaya \u00e7\u0131kabilir. Belirtiler aras\u0131nda g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 veya bas\u0131nc\u0131, ba\u015f d\u00f6nmesi, mide bulant\u0131s\u0131, nefes darl\u0131\u011f\u0131 ve terleme yer alabilir. Kad\u0131nlarda yorgunluk, anksiyete, haz\u0131ms\u0131zl\u0131k ve uyku sorunlar\u0131 gibi atipik semptomlar da s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Kalp krizi s\u0131ras\u0131nda nelere dikkat edilmelidir ve acil m\u00fcdahale nedir?<\/p>\n\n\n\n
Kalp krizinde en \u00f6nemli \u015fey derhal t\u0131bbi yard\u0131m almakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00fcmlerin yar\u0131s\u0131 ilk bir saat i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Yard\u0131m zaman\u0131nda ba\u015flarsa t\u0131kal\u0131 damar a\u00e7\u0131labilir ve kalbin zarar g\u00f6rmesi engellenebilir. Kalp krizi s\u0131ras\u0131nda ki\u015fi yaln\u0131zsa yard\u0131m \u00e7a\u011f\u0131rmal\u0131, pencereyi a\u00e7mal\u0131, oturur ya da yatar pozisyonda kalmal\u0131 ve hareket etmemelidir. Aspirin varsa almal\u0131d\u0131r. Hi\u00e7bir \u015fey i\u00e7ilmemeli, yenmemeli, so\u011fuk ya da s\u0131cak suya girilmemelidir. Kalp krizine tan\u0131k olursan\u0131z hemen ambulans \u00e7a\u011f\u0131r\u0131n, hastan\u0131n giysilerini gev\u015fetin ve bacaklar\u0131n\u0131 hafif\u00e7e kald\u0131rarak rahat\u00e7a yatmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olun. Hasta m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde kardiyoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan bir hastaneye g\u00f6t\u00fcr\u00fclmelidir.<\/p>\n\n\n\n
Kalp krizi nas\u0131l te\u015fhis edilir?<\/p>\n\n\n\n
Te\u015fhis hastane ortam\u0131nda konulur. Hasta derhal hastaneye yat\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc ilk saatler kritiktir. Birka\u00e7 temel y\u00f6ntem kullan\u0131l\u0131r: kalp ritmindeki de\u011fi\u015fiklikleri tespit etmek i\u00e7in elektrokardiyogram (EKG), kalp kas\u0131nda hasar\u0131 g\u00f6steren troponin gibi enzimleri belirlemek i\u00e7in kan testleri ve t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyen ve do\u011frudan m\u00fcdahaleye izin veren koroner anjiyografi.<\/p>\n\n\n\n
Kalp krizini tedavi etme y\u00f6ntemleri nelerdir?<\/p>\n\n\n\n
Ana hedef t\u0131kal\u0131 arteri m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00e7abuk a\u00e7makt\u0131r. Y\u00f6ntemler aras\u0131nda damar\u0131n bir balonla geni\u015fletildi\u011fi balon anjiyoplasti, a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 korumak i\u00e7in stent yerle\u015ftirilmesi, v\u00fccudun di\u011fer b\u00f6lgelerinden damarlar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bypass ameliyat\u0131, kapak ameliyat\u0131, gerekirse kalp pili ameliyat\u0131 ve a\u015f\u0131r\u0131 durumlarda kalp nakli yer al\u0131r. \u0130la\u00e7 tedavisi antikoag\u00fclanlar (kan suland\u0131r\u0131c\u0131lar), antiplatelet ajanlar, beta blokerler, tansiyon ila\u00e7lar\u0131 (ACE inhibit\u00f6rleri veya ARB'ler), g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 i\u00e7in nitratlar, kolesterol\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in statinler ve p\u0131ht\u0131lar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in trombolitikleri i\u00e7erir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kinci bir kalp krizini \u00f6nlemek i\u00e7in ne yap\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n\n\n\n
Sigara tamamen b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. D\u00fczenli fiziksel aktivite, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir diyet ve t\u0131bbi re\u00e7etelere s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131l\u0131k kilit \u00f6neme sahiptir. Kilo, kolesterol ve kan bas\u0131nc\u0131 kontrol alt\u0131nda tutulmal\u0131d\u0131r. Ya\u015fam tarz\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri ila\u00e7lar kadar \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n
Kalp krizini \u00f6nlemek i\u00e7in ne yap\u0131labilir?<\/p>\n\n\n\n
\u00d6nlem olarak t\u00fct\u00fcn\u00fcn b\u0131rak\u0131lmas\u0131, d\u00fczenli egzersiz, normal kilonun korunmas\u0131, ya\u011f, kolesterol ve tuz oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck bir diyet ve sebze, meyve, tam tah\u0131llar ve zeytinya\u011f\u0131 ve avokado gibi sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u011flar\u0131n t\u00fcketilmesi say\u0131labilir. Diyabet ve tansiyon kontrol alt\u0131na al\u0131nmal\u0131, stres ve alkolden ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Gerekirse doktor aspirin, ACE inhibit\u00f6rleri veya statinler re\u00e7ete edebilir.<\/p>\n\n\n\n
Sigara i\u00e7mek ve kalp krizi aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 nedir?<\/p>\n\n\n\n
Sigara i\u00e7mek kalp krizinin ana nedenlerinden biridir. Nikotin kan damarlar\u0131n\u0131n daralmas\u0131na, kan bas\u0131nc\u0131n\u0131n ve kalp at\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131n artmas\u0131na, p\u0131ht\u0131la\u015fmaya neden olur ve arter duvarlar\u0131na zarar verir. Bu da plak ve p\u0131ht\u0131 olu\u015fumu i\u00e7in ideal ko\u015fullar\u0131 yarat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Kalp hastal\u0131\u011f\u0131m\u0131 tedavi etmek i\u00e7in ila\u00e7 al\u0131yorsam, bu art\u0131k kalp krizi riski ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131m anlam\u0131na m\u0131 gelir?<\/p>\n\n\n\n
Hay\u0131r. \u0130la\u00e7 tedavisi riski azalt\u0131r, ancak tamamen ortadan kald\u0131rmaz. Baz\u0131 nedenler kal\u0131tsal veya genetiktir. Tedavide bile doktor tavsiyelerine uymak ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam tarz\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n
Herhangi bir g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 kalp krizi ile ili\u015fkili midir?<\/p>\n\n\n\n
Hay\u0131r. G\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n kas gerginli\u011fi, kaburgalar, mide, yemek borusu veya safra kesesi ile ilgili sorunlar gibi ba\u015fka nedenleri olabilir. Ancak, \u00f6zellikle risk fakt\u00f6rleri olan ki\u015filerde her t\u00fcrl\u00fc a\u011fr\u0131 bir uzman taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
Miyokard enfarkt\u00fcs\u00fc nedir?<\/p>\n\n\n\n
Miyokard enfarkt\u00fcs\u00fc, kalp kas\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131na kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n durdu\u011fu ve doku hasar\u0131na neden olan bir durum olan kalp krizi i\u00e7in kullan\u0131lan t\u0131bbi terimdir.<\/p>\n\n\n\n
Kalp krizi ne kadar s\u00fcrer?<\/p>\n\n\n\n
Semptomlar 30 dakikadan fazla s\u00fcrebilir ve dinlenme veya nitrogliserin ile rahatlamaz. Uzun s\u00fcreli a\u011fr\u0131 acil t\u0131bbi m\u00fcdahale gerektirir.<\/p>\n\n\n\n
Stres kalp krizine neden olabilir mi?<\/p>\n\n\n\n
Stres, kan bas\u0131nc\u0131n\u0131, kolesterol\u00fc ve sigara i\u00e7me ve a\u015f\u0131r\u0131 yeme gibi k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n riskini art\u0131rarak kalp sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumsuz etkileyebilir. Kronik stres arter duvarlar\u0131na zarar verir ve kalp krizlerine katk\u0131da bulunabilir.<\/p>\n\n\n\n
Kad\u0131nlarda kardiyovask\u00fcler hastal\u0131k riskini azaltmak i\u00e7in \u00f6neriler nelerdir?<\/p>\n\n\n\n
\u00d6strojen menopozdan \u00f6nce kad\u0131nlar\u0131 korur, ancak menopozdan sonra kalp krizi riski erkeklerle e\u015fitlenir. \u00d6zellikle 70 ya\u015f \u00fcst\u00fc kad\u0131nlar risk alt\u0131ndad\u0131r. Riski azaltmak i\u00e7in minimum ya\u011f kullan\u0131m\u0131, k\u0131zartmalardan ka\u00e7\u0131nma, \u015feker ve tuzu azaltma, daha fazla sebze, meyve ve bal\u0131k, ceviz ve f\u0131nd\u0131k gibi omega-3 ve antioksidan i\u00e7eren g\u0131dalar \u00f6nerilmektedir. Sigara ve alkolden ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kalp sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na iyi gelmektedir.<\/p>\n\n